Սրտանոթաբանություն
Խոլեսթերինի ավելցուկի վնասը
Ինչու է խոլեսթերինը այդքան վնասակար համարվում: Բանն այն է, որ անոթի պատերին հավաքված խոլեսթերինային կուտակները պատերը հաստացնում են, անոթի լուսանցքը նեղանում է, արյան մատակարարումը վատանում է և դա հանգեցնում է էներգետիկ և թթվածնային փոխանակության խանգարմանը, ինչպես նաև բջջային սնուցման գործընթացի խախտմանը: Աթերոսկլերոզին ենթակա են բոլոր անոթները, առանց բացառության, ներառյալ ամենախոշորները և դա օրգանիզմի ծերացման հիմնական պատճառն է, բայց ոչ միակը: Աթերոսկլերոզը կարելի է ժամանակակից մարդու թիվ 1 հիվանդությունը համարել:
Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ պրե-բետա-լիպոպրոտեիդները և բետա-լիպոպրոտեիդները իրենք իրենցով աթերոսկլերոտիկ կուտակներ ձևավորել չեն կարող, քանի որ դրա համար պետք է ազատ ռադիկալների մասնակցությամբ օքսիդացման ենթարկվեն: Այդ դեպքում ձևավորվող լիպիդների օքսիդացման բարձրթունայնությամբ արտազատուկները թափանցում են անոթային պատի միջով և բռնվում են միաբջիջ ձևավորումների` մակրոֆագերի կողմից, որոնք գաղթում են ողջ օրգանիզմում և «խժռում են» բոլոր օտար մարմինները: Սակայն, բռնելով պրե-բետա-լիպոպրոտեիդների և բետա-լիպոպրոտեիդների առավելագույն քանակությունը, մակրոֆագերը դրանք ՙմարսել՚ չեն կարողանում և ոչնչանում են, իսկ դրանց կողմից բռնված խոլեսթերինի քանակությունը կպնում է անոթի պատերին, ձևավորելով փափուկ աթերոսկլերոտիկ կուտակներ:
Փափուկ աթերոսկլերոտիկ կուտակը չի կարելի կայուն ձևավորում համարել, քանի որ լիպոպրոտեիդների մշտական արտահոսք և հետհոսք է կատարվում և դեպի ներս, և կուտակներից: Քաղցած մնալու փուլում ալֆա- լիպոպրոտեիդների և բետա- լիպոպրոտեիդների դասիչի աճը, արյան մաքրումը խոլեսթերինի ավելցուկից, փափուկ աթերոսկլերոտիկ կուտակները կարող են փոքրանալ և, նույնիսկ, լրիվ ներծծվել: Սակայն իրենց գոյության որոշակի փուլում կալցիումի աղերի ազդեցությամբ փափուկ կուտակները սկսում են աստիճանաբար պնդանալ ու քարի պես պինդ դառնալ: Նման կուտակները գրգռում են անոթային պատերը, որոնք սկսում են հաստանալ և կուտակի շուրջ բոլորը ֆիբրոզային թաղանթ ձևավորել, մի տեսակ կուտակից անջրպետվելով: Դա անոթի լուսանցքի կտրուկ նեղացման և արյան շրջանառության խանգարման է հանգեցնում:
Տարիքի հետ աթերոսկլերոզը զարգանում է, տարածվելով և նեղացնելով բոլոր անոթները: Աստիճանաբար հակամարտություն է ձևավորվում օրգանիզմի սնուցող նյութերի, թթվածնի պահանջարկի և ախտահարված անոթների այդ պահանջարկը լրացնելու հատկության միջև: Արդյունքում, բոլոր օրգաններում առաջանում են կենսաքիմիական խանգարումներ, որոնք բազմաթիվ հիվանդությունների առաջացման պատճառ են դառնում, իսկ դրանք կարող են և անմիջապես չդրսևորվել և չախտորոշվել: Որպես կանոն, հիվանդության արտաքին ախտանշանները ի հայտ են գալիս միայն այն պահին, երբ անոթների լուսանցքը նեղացել է արդեն երեք քառորդով:
Հասկանալի է, թե ինչպիսի բարդություն է իրենից ներկայացնում հիվանդության բուժումը, որն առաջացել է անոթների աթերոսկլերտիկ ախտահարման պատճառով:
Որքան շատ է թթվածին պահանջում օրգանը, այնքան ակտիվորեն է դրա աշխատանքի վրա անդրադառնում տարիքային աթերոսկլերոզը: Թթվածնի հիմնական սպառողներն են գլխուղեղը, ստորին վերջույթները, սիրտը և երիկամները, որոնք առաջին հերթին են ենթակա աթերոսկլերոզին: Մյուս օրգաններում էլ են անոթները նեղանում, բայց քանի որ ավելի քիչ են թթվածին սպառում, այս ախտանշանները կլինիկորեն դրսևորվում են մի քիչ ավելի ուշ:
Հիվանդությունները, որոնք առաջանում են աթերոսկլերոզով ախտահարված անոթների ֆոնի վրա, այժմ շատ են: Դրանց մեջ առաջին տեղն են գրավում սիրտ-անոթային հիվանդությունները (կրծքահեղձուկ, ինֆարկտ, սրտի ռիթմի խանգարում, սրտի իշեմիկ հիվանդություն), ցերեբրալ աթերոսկլերոզը, ինսուլտը, մեջընդմեջ կաղությունը: Մարդու օրգանիզմ սննդի հետ ամեն օր միջինը 0,5 գրամ խոլեսթերին է անցնում և ավելորդ չէր լինի ոչ միայն այդ քանակը նվազեցնելը, այլև լրիվ վերացնելը: Հետաքրքիր փաստ է այն, որ կենդանիների մոտ խոլեսթերինի ներմուծումը պաշարվում է լյարդի բջիջներում սեփական խոլեսթերինի արտազատմամբ: Ցավոք, մարդու մոտ այդ մեխանիզմը չի աշխատում և սննդի հետ ստացվող խոլեսթերինը շոշափելի լրացում է դառնում լյարդում սինթեզվող խոլեսթերինին: Գիտնականները ապացուցել են, որ սննդաբաժնից խոլեսթերին պարունակող ուտեստների լրիվ բացառումը նվազեցնում է դրա պարունակությունը արյան պլազմայում 24%-ով:
Խոլեսթերինը կենդանական ծագման մթերքների առավելությունն է համարվում: Դրա առավելագույն քանակությունը պարունակվում է խավիարի, ուղեղի, ձվի դեղնուցի, հոլանդական պանրի, սկումբրիայի, տավարի երիկամների, սերուցքային կարագի և խոզի սալի մեջ: Կենդանական ծագման մթերքներ օգտագործելիս, որոնք այնքան էլ շատ խոլեսթերին չեն պարունակում, լյարդում խթանվում է խոլեսթերինի սինթեզը: Ընդ որում, մարմնի ավելորդ քաշի դեպքում այդ գործընթացը կտրուկ արագանում է: Կենդանական ճարպերի ազդեցությամբ սննդային խոլեսթերինը սկսում է ակտիվորեն յուրացվել աղիներում: Ճարպաթթուները, որոնք անցնում են արյան մեջ, լիպոլիզի ընթացքում օքսիդացման են ենթարկվում ազատ ռադիկալների օգնությամբ և բարձրթունայնություն են ձեռք բերում: Լիպիդների օքսիդացման արտազատուկները ազատ ռադիկալների հետ թափանցում են պրե-բետա-լիպոպրոտեիդների և բետա-լիպոպրոտեիդների կառուցվածքի մեջ, որն էլ նպաստում է, որ մակրոֆագերը դրանց հեշտությամբ բռնեն և արագանում է խոլեսթերինային կուտակների ձևավորումը:
Իսկ ձուկն արժանի է, որ նրա մասին հատուկ խոսենք: Ձուկը խոլեսթերին պարունակում է, սակայն ձկան յուղն ամբողջությամբ բազմաչհագեցած և չհագեցած ճարպաթթուներ է, որոնք իրենց կազմով նման են բուսական ծագման յուղերին: Անցնելով օրգանիզմ, այդ թթուները վերաձևավորվում են խոլեսթերին եթերայուղերի, որոնք էլ այն վերացնում են աթերոսկլերոտիկ կուտակներից: Այդ պատճառով էլ, երբ խոսվում է կենդանական ծագման սպիտակուցների մասին, ապա լավագույնը ձկներին նախապատվությունը տալն է, որպես առավել անվտանգ մթերք խոլեսթերինի պարունակության առումով:
Այս տեսակետից յուրահատուկ է նաև սոյան, որը շատ հարուստ է սպիտակուցով և բացարձակապես խոլեսթերին չի պարունակում: Սոյայից պատրաստված սննդամթերքը պարունակում է առավելագույն քանակությամբ սպիտակուց, բազմաչհագեցած ճարպաթթուներ և ֆոսֆոլիպիդներ (լեցիտին): Թթուները լեցիտինի հետ միասին կապում են խոլեսթերինը և այն փոխանցում են լյարդ լեղու ձևավորման համար: Զարմանալի չէ, որ կյանքի միջին տևողության ցուցանիշը առավել բարձր է այն երկրներում, որտեղ սննդաբաժնի հիմնական մասը կազմում են ծովամթերքը և սոյայից պատրաստված սննդամթերքը:
Անհնար է շրջանցել բուսայուղերին (չզտված) և ուշադրության չառնել դրանց հատկությունները նոր սկսվող և զարգացման փուլում գտնվող աթերոսկլերոզի վրա բարենապստ ազդեցություն ունենալու առումով: Բուսայուղի օգտագործումը կարող է նվազեցնել խոլեսթերինի պարունակությունը, աթերոսկլերոտիկ կուտակներից պրե-բետա-լիպոպրոտեիդների և բետա-լիպոպրոտեիդների ՙլվացման՚ միջոցով, քանի որ դրանց մոլեկուլներում կան չհագեցած կրկնակի կապեր, որոնք կարող են միացնել խոլեսթերինի մոլեկուլները և դրանք դուրս բերել լյարդի միջոցով: Միևնույն ժամանակ, բուսայուղերը պարունակում են մեծ քանակությամբ բազմաչհագեցած ճարպաթթուներ, որոնք խթանում են լեղարտազատումը, որը նպաստում է լյարդից լեղաթթվի ակտիվ դուրս բերմանը, այդ նպատակի համար ծախսելով շատ մեծ քանակությամբ խոլեսթերին:
Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ սննդի մեջ սննդային թելիկներով հարուստ մթերքի օգտագործումը կարող է հզոր հակահարված հասցնել աթերոսկլերոզի զարգացմանը: Թելիկներ ասելով պետք է հասկանալ բուսական մթերքի այն մասը, որը չի յուրացվում և հիմնականում ցելյուլոզայից է բաղկացած: Բարենպաստ ազդեցության սկզբունքն այն է, որ լեղաթթուներին անդառնալիորեն կապում են բուսական թելիկները և դրանք դուրս են բերում օրգանիզմից: Դա ակտիվացնում է լյարդի բջիջներում ճարպաթթուների սինթեզը և արագացնում է խոլեսթերինի օքսիդացումը:
Մեր կյանքի տևողությունը ուղղակիորեն կախված է նրանից, թե ինչ ինտենսիվությամբ է օրգանիզմում կարողանում կուտակվել խոլեսթերինը: Եվ, քանի որ, խոլեսթերինի սինթեզը լյարդում գենետիկորեն է ծրագրավորված, ապա այդ գործընթացը դադարեցնելն անհնար է և պետք էլ չէ, հաշվի առնելով նրա մեծ դերը բջջային թաղանթի «շինարարության» գործում: Արյան պլազմայում շրջանառվող խոլեսթերինը օգուտ է տալիս բջջային թաղանթի հետ մոլեկուլների մշտական փոխանակությամբ, որտեղ խոլեսթերինը լինում է հեղուկ-բյուրեղային կազմով: Բջջի ամրությունը և կենսունակությունը կախված են բջջային թաղանթում խոլեսթերինի քանակի հետ: Սթրեսային իրավիճակում, ջերմաստիճանի բարձրացման և տարբեր տեսակների քիմիական ազդեցության դեպքում պլազմայում գտնվող խոլեսթերինը ուղղվում է դեպի բջիջներ և դրանք առավել կենսունակ է դարձնում:
Այդ պատճառով էլ չի կարելի խոլեսթերինին սարսափելի հրեշ համարել, որն ախուսափելիորեն մահվան է տանում աթերոսկլերոզի պատճառով: Խոլեսթերինային փոխանակությունը բնության կողմից տրված իրականությունն է: Բայց պետք է սովորել վերահսկել այդ փոխանակությունը ճիշտ կազմակերպված սնուցման և առողջ կենսակերպի օգնությամբ, որպեսզի խոլեսթերինային փոխանակության կողմնակի ազդեցությունները, աթերոսկլերոզի ձևով, նվազագույն դանդաղությամբ զարգանան: Եվ դա կարող է նշանակալիրոնե երակարացնել կյանքը:
![](images/calendar.png)
Կարդացեք նաև
![Սրտի անոթների շունտավորում. armeniamedicalcenter.am Սրտի անոթների շունտավորում. armeniamedicalcenter.am](up/article/small/file_63818_9872988.jpg)
Շունտավորումը վիրահատական միջամտություն է, երբ ախտահարված անոթում դրվում է բնական կամ արհեստական շունտ-անոթ՝ արյան շրջանառությունը կարգավորելու համար...
![](images/calendar.png)
![Սրտի անոթների ստենտավորում․ հարցազրույց ինտերվենցիոն սրտաբան Պողոս Սարգիսյանի հետ. armeniamedicalcenter.am Սրտի անոթների ստենտավորում․ հարցազրույց ինտերվենցիոն սրտաբան Պողոս Սարգիսյանի հետ. armeniamedicalcenter.am](up/article/small/file_63804_2072636.jpg)
Ինչո՞ւ է սրտամկանի անոթների ստենտավորումն արդիական։
Կորոնար անոթների ստենտավորումն արդիական խնդիր է, քանի որ սրտի անոթների խցանումը թրոմբով, և դրա արդյունքում զարգացող սրտամկանի ինֆարկտն ամբողջ աշխարհում...
![](images/calendar.png)
![Ստորին վերջույթների անոթների շունտավորում. armeniamedicalcenter.am Ստորին վերջույթների անոթների շունտավորում. armeniamedicalcenter.am](up/article/small/file_63778_7343418.jpg)
Վարիկոզ հիվանդությունից զատ, կան այլ ախտաբանական վիճակներ ևս, երբ զգալիորեն նեղանում են ստորին վերջույթների անոթները: Արդյունքում վատանում է ոտքերի հյուսվածքների սնուցումը...
![](images/calendar.png)
![Սրտի վնասվածք. armeniamedicalcenter.am Սրտի վնասվածք. armeniamedicalcenter.am](up/article/small/file_63571_7676712.jpg)
Սրտի վնասվածքը պերիկարդի, սրտամկանի, հաղորդչական ուղիների վնասումն է՝ մեխանիկական ազդակի հետևանքով։
Մեխանիկական ազդակնեը տարբեր են` ծակող կտրող գործիքներ, հրազեն, սրտի ուղղությամբ...
![](images/calendar.png)
![Զարկերակային ճնշման օրվա մոնիթորինգ. armeniamedicalcenter.am Զարկերակային ճնշման օրվա մոնիթորինգ. armeniamedicalcenter.am](up/article/small/file_63392_3651948.jpg)
Օրվա ընթացքում զարկերակային ճնշման մոնիթորինգն ախտորոշման մեթոդ է, որը հնարավորություն է տալիս արյան ճնշումը որոշել 24 ժամվա ընթացքում և ավելի ճիշտ գնահատել բուժառուի վիճակն ու առկա հիվանդության...
![](images/calendar.png)
![ԵՊԲՀ. Զարկերակային գերճնշում ունեցող մարդկանց շուրջ կեսը տեղյակ չէ դրա մասին ԵՊԲՀ. Զարկերակային գերճնշում ունեցող մարդկանց շուրջ կեսը տեղյակ չէ դրա մասին](up/article/small/file_63315_2896303.png)
«Հերացի» վերլուծականը շարունակում է հրապարակումները` նվիրված առավել տարածված ոչ վարակիչ հիվանդություններին:
Այսօրվա նյութը վերաբերվում է զարկերակային գերճնշմանը...
![](images/calendar.png)
![Հոլտերի մոնիթորինգ Հոլտերի մոնիթորինգ](up/article/small/file_63330_2405809.jpeg)
Հոլտեր մոնիթորինգը երկարատև էլեկտրասրտագրության (ԷՍԳ) ժամանակ սրտի աշխատանքը գրանցվում է 24 (երբեմն՝ 48-72) ժամվա ընթացքում: Այդ ընթացքում սրտի կծկումների թիվը հասնում է մոտավորապես...
![](images/calendar.png)
![Խոլեսթերինի ռիսկերը և գենդերային տարբերությունները. armeniamedicalcenter.am Խոլեսթերինի ռիսկերը և գենդերային տարբերությունները. armeniamedicalcenter.am](up/article/small/file_62914_676813.jpg)
Բարձր խոլեսթերինի ռիսկի մակարդակները տարբեր են՝ կախված տարիքից և սեռից: Առողջ սիրտը երկար ու առողջ կյանքի շարժիչ ուժերից է: Թե՛ տղամարդիկ և թե՛ կանայք կարող են ունենալ խոլեսթերինի բարձր...
![](images/calendar.png)
![Զարկերակային գերճնշում. nairimed.com Զարկերակային գերճնշում. nairimed.com](up/article/small/file_62647_6004004.jpg)
Զարկերակային գերճնշումը (ԶԳ) տարածված, հանրային առողջության համար լուրջ խնդիր ներկայացնող սիրտ-անոթային հիվանդություն է...
![](images/calendar.png)
![Ո՞ր դեպքերում և ինչպե՞ս է կատարվում սրտի անոթների ստենտավորումը Ո՞ր դեպքերում և ինչպե՞ս է կատարվում սրտի անոթների ստենտավորումը](up/article/small/file_61931_9245180.jpg)
«Արամյանց» ԲԿ ընդհանուր և ինվազիվ սրտաբանական բաժանմունքը վերաբացումից հետո աշխատում է ժամանակակից տեխնիկական հագեցվածությամբ: Նորացվել է գործիքակազմը: Աշխատում են շուրջօրյա, շտապ կարգով...
![](images/calendar.png)
![Զարկերակային հիպերտենզիա. armeniamedicalcenter.am Զարկերակային հիպերտենզիա. armeniamedicalcenter.am](up/article/small/file_61765_5325622.jpg)
Զարկերակային հիպերտենզիան /ԶՀ/ 140/90 մմ. սնդ․ սյուն և ավելի զարկերակային ճնշման բարձրացումն է:
Այս վիճակի տեսակներից մեկը էսենցիալ հիպերտենզիան է /հիպերտոնիկ հիվանդությունը/...
![](images/calendar.png)
![Հաճախասրտություն. armeniamedicalcenter.am Հաճախասրտություն. armeniamedicalcenter.am](up/article/small/file_61744_6037381.jpg)
Հաճախասրտությունը՝ տախիկարդիան, սրտային ռիթմի տարածված խանգարում է, նրա հաճախացումը /հաճախ մեկ րոպեում 90-ից ավելի սրտի կծկումներով/...
![](images/calendar.png)
![Ինչպիսի՞ զարկերակային ճնշման դեպքում պետք է բուժվել. nairimed.com Ինչպիսի՞ զարկերակային ճնշման դեպքում պետք է բուժվել. nairimed.com](up/article/small/file_61637_935469.jpg)
Զարկերակային գերճնշմամբ տառապում է յուրաքանչյուր հինգերորդ մարդը, իսկ 50 տարի հետո՝ յուրաքանչյուր երկրորդը։ Այդ վիճակից լիովին ազատվել հնարավոր չէ, սակայն անպայման պետք է սեփական ճնշումը վերահսկել...
![](images/calendar.png)
![Մագիստրալ անոթների դուպլեքս հետազոտություն. հարցազրույց սոնոգրաֆիստ Հասմիկ Օհանյան. armeniamedicalcenter.am Մագիստրալ անոթների դուպլեքս հետազոտություն. հարցազրույց սոնոգրաֆիստ Հասմիկ Օհանյան. armeniamedicalcenter.am](up/article/small/file_61524_5949869.jpg)
Անոթների դուպլեքս կամ տրիպլեքս ուլտրաձայնային սքանավորումը ախտորոշման նորագույն մեթոդներից է: Այն հնարավորություն է տալիս ստանալ անոթների երկչափ պատկեր, որի հիման վրա անոթային բոլոր ախտաբանությունների...
![](images/calendar.png)
![Նախասրտերի շողացում և թրթռում (շողացող առիթմիա). nairimed.com Նախասրտերի շողացում և թրթռում (շողացող առիթմիա). nairimed.com](up/article/small/file_61491_9876079.png)
Շողացող առիթմիան անկանոն, հաճախացած սրտխփոցն է, որը կարող է բարձրացնել կաթվածի, սրտային անբավարարության և այլ սիրտ-անոթային բարդությունների ռիսկը։ Տվյալ վիճակը նախասրտերի՝ սրտի երկու վերին...
![](images/calendar.png)
![](images/white_bl.gif)
![](images/white_br.gif)
![](images/white_tr.gif)
![](images/white_tl.gif)
ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ
-
Ժողովրդական դեղամիջոցներ
-
Հղիություն. 4-րդ ամիս
-
Հղիություն. 7-րդ ամիս
-
Կոճապղպեղ նույնն է՝ իմբիր, Ginger եւ Zingiber Officinale
-
«Արագիլ» հիմնադրամը ստեղծված է՝ օգնելու անպտղությամբ տառապող զույգերին. Կարինե Թոխունց
-
Հղիություն. 6-րդ ամիս
-
Հղիություն. 2-րդ ամիս
- 4-7 ամսական երեխաների սնուցումը
-
Ամուսնական առաջին գիշերը
-
Ընկերության մասին
-
Ինչպես ազատվել անցանկալի մազերից
-
Խնձորը` պզուկների դեմ. ազատվիր նրանցից 1 գիշերվա ընթացքում
-
Պարզվում է ապագա երեխայի սեռը կախված է մայրիկի սնունդից
-
Դդում
-
Կոճապղպեղ՝ նիհարելու համար (կոճապղպեղի թեյ)
-
Հիվանդություն, որը փոխում է մեր կյանքը` կրծագեղձի քաղցկեղ
-
Սեռական գրգռում
-
Արգանդի միոմա. նախանշանները, պատճառներն ու բուժումը
-
Երիցուկ դեղատնային - Ромашка аптечная - Matricaria chamomilla L.
-
Չիչխանի օգտակար հատկությունները
-
Քարավուզ (նույն ինքը՝ նեխուր)
-
Ինչպես ազատվել բերանի վատ հոտից`պարզ միջոց
-
Հղիություն. 1-ին ամիս
-
Դիմակներ` մազերի համար
-
Կրծքի ցավե՞ր ունեք. ինչ անել
-
Ընդհանուր տեղեկություններ մարմնի համակարգերի մասին
-
Հեշտոցային արտադրության պատճառները. մասնագետի անդրադարձը
-
Ընտրություն ըստ հորոսկոպի
-
Հիվանդություն, որի համար պետք չէ ամաչել (թութք)
- Բերանի խոռոչի լորձաթաղանթի ախտահարումը սովորական բշտախտի ժամանակ (սկիզբը` նախորդ համարում)
-
Հղիությունը և նախապատրաստվելը դրան
- Խոսենք այդ մասին. ձեռնաշարժություն
-
Երբ գլխացավն ախտանիշ է: Հանճարեղ և օժտված մարդկանց հիվանդություն
-
Լեղաքարային հիվանդություն. բուժման մեթոդները
-
Սեռական թուլության առաջին նախանշանները. news.am
-
Ուլտրաձայնային դոպլերոգրաֆիա (երկակի (դուպլեքս) անոթների)
-
Էկզեմայի տեսակները և բուժումը
-
ՈւՆԱԲԻ: Արևելյան բժշկության գաղտնիքները
-
Իրիդիոսքրինինգ
-
Գամմա-դանակը նշտարի փոխարեն